Psychoterapia,psycholog,psycholog dziecięcy, terapia dysleksji, zapraszamy Wrocław

Ryzyko dysleksji u dzieci rozpoznawane jest przez rodziców, pedagogów i psychologów na podstawie charakterystycznych symptomów już w wieku przedszkolnym. Wczesne dostrzeżenie symptomów pozwala na zaplanowanie specjalnie dobranych ćwiczeń, które pozwolą na eliminację trudności i wpłyną na podniesienie poziomu czytania u dzieci w wieku szkolnym.

Najczęściej występujące symptomy wskazujące na ryzyko wystąpienia dysleksji:

Wiek przedszkolny (3-5 lat)

• mała sprawność ruchowa: dziecko źle funkcjonuje w zabawach ruchowych, ma trudności z utrzymaniem równowagi, z trudem uczy się jeździć na trzykołowym rowerku, jest niezdarne w ruchach
• mała sprawność ruchowa rąk: dziecko niechętnie podejmuje zabawy manipulacyjne, podczas rysowania źle trzyma ołówek, nieodpowiednio (za słabo lub za mocno) go naciska
• słaba koordynacja wzrokowo-ruchowa: trudności sprawia dziecku budowanie z klocków, niechętnie rysuje (np. jako 3-latek nie potrafi narysować koła, jako 4-latek kwadratu)
• opóźniony rozwój lateralizacji: brak przejawów dominacji jednej ręki
• zaburzenia rozwoju spostrzegania wzrokowego: trudności w składaniu puzzli czy obrazków pociętych na części, układaniu układanek
• opóźniony rozwój mowy, nieprawidłowa artykulacja: trudności z wypowiadaniem złożonych wyrazów, zniekształcanie słów, trudności z budowaniem wypowiedzi.

Klasa „0” (6-7 lat)

• obniżona sprawność ruchowa: dziecko słabo biega i skacze, ma trudności z rzucaniem i łapaniem piłki
• obniżona sprawność manualna: trudności z rysowaniem trudniejszych figur geometrycznych np. rombu, szlaczków, trudność z wykonywaniem precyzyjnych ruchów w zakresie samoobsługi (np. zawiązywanie sznurowadeł, używanie nożyczek)
• opóźniony rozwój lateralizacji: dziecko oburęczne
• opóźniona orientacja w schemacie własnego ciała i przestrzeni: trudność ze wskazaniem na sobie części ciała i określeniem ich strony, problemy w rozróżnianiem kierunku na prawo i lewo
• trudności z wyróżnianiem elementów z całości, a także ich syntetyzowaniem w całość: np. trudności ze wskazaniem szczegółów różniących dwa rysunki, z odróżnianiem podobnych kształtów (np. liter m/n, l/t) lub identycznych, lecz inaczej usytuowanych w przestrzeni (np. p/g/b/d)
• wadliwa wymowa, trudności z poprawnych stosowaniem wyrażeń przyimkowych wyrażających stosunki przestrzenne,
• zaburzenia słuchu fonematycznego czyli trudności w różnicowaniu głosek podobnych (np. z/s, b/p, k/g), zaburzenia analizy oraz syntezy głoskowej i sylabowej
• trudności w nauce czytania np. czyta bardzo wolno, przekręca wyrazy, nie rozumie przeczytanego tekstu
• pierwsze próby pisania – litery i cyfry pisane w lustrzanym odbiciu, odwzorowuje wyrazy pisząc je od strony prawej do lewej.

Wiek szkolny (klasa I-III)

• mała sprawność ruchowa: dziecko ma trudności z nauką jeżdżenia na dwukołowym rowerze, niechętnie uczestniczy w lekcjach wf
• utrzymująca się oburęczność
• trudności z odróżnianiem prawej i lewej strony, z określeniem położenia przedmiotów względem siebie
• obniżona koordynacja wzrokowo-ruchowa: dziecko pisze i rysuje brzydko i niechętnie, nie mieści się w liniaturze, ręka szybko się męczy
• wadliwa wymowa, błędy gramatyczne
• trudności z opanowaniem poprawnej pisowni wynikające z opóźnionego rozwoju spostrzegania wzrokowego i pamięci wzrokowej: trudność z zapamiętaniem kształtu liter rzadziej występujących liter, o skomplikowanej strukturze (f, h, ł, g): mylnie liter podobnych pod względem kształtu: np. l - t, m-n, mylenie liter identycznych lecz inaczej położonych w przestrzeni, p - b - d – g, popełnianie błędów podczas przepisywania tekstów
• trudności z opanowywaniem poprawnej pisowni związane z opóźnionym rozwojem spostrzegania słuchowego dźwięków mowy, pamięci słuchowej i mowy: mylenie liter odpowiadających głoskom podobnym fonetycznie (np. głoski z-s, w-f, d-t, k-g), trudności z zapisywaniem zmiękczeń, mylenie głosek i-j, głosek nosowych ą-om, ę-en, opuszczanie, dodawanie, przestawianie, podwajanie liter i sylab, nasilone trudności podczas pisania ze słuchu (dyktanda)
• trudności w czytaniu: wolne tempo, prymitywna technika (głoskowanie), błędy, obniżone rozumienie tekstu.

Wiek szkolny (powyżej klasy IV)

• wolne tempo czytania, niechęć do czytania
• nieprawidłowa pisownia, dominują błędy o charakterze ortograficznym i słuchowym
• trudności w przedmiotach szkolnych wymagających dobrej percepcji wzrokowej, przestrzennej i pamięci wzrokowej: geografii - zła orientacja na mapie, geometrii, rysunek uproszczony, schematyczny
• trudności w przedmiotach szkolnych wymagających dobrej percepcji i pamięci słuchowej dźwięków mowy: trudności w opanowaniu języków obcych.

Jeżeli wiele powyższych objawów występuje równocześnie powoduje to nasilenie trudności szkolnych oraz świadczy o zaburzeniach w obrębie różnych funkcji poznawczych (np. zarówno analizatora słuchowego, jak i wzrokowego). Tak więc u podłoża złożonych czynności czytania i pisania leżą prostsze funkcje, do których należą głównie:

• funkcje wzrokowe: spostrzeganie wzrokowe, analiza i synteza wzrokowa, spostrzeganie przestrzeni, koordynacja wzrokowo-ruchowa
• funkcje zaangażowane w przetwarzanie słuchowe: pamięć słuchowa, słuch fonematyczny
• funkcje językowe.

Każde dziecko może mieć inne objawy zaburzeń i trudności szkolne, co wskazuje na konieczność dostosowania oddziaływań terapeutycznych do jego indywidualnych potrzeb.

Informacje użyte w powyższym opisie zostały zaczerpnięte z następujących pozycji książkowych:
1. Dysleksja rozwojowa. Perspektywa psychologiczna. Praca zbiorowa pod redakcją Grażyny Krasowicz-Kupis, wydawnictwo Harmonia, 2006r.
2. Ryzyko dysleksji. Problem i diagnozowanie. Marta Bogdanowicz, wydawnictwo Harmonia, 2008.
3. Specyficzne trudności szkolne w opanowaniu umiejętności czytania i pisania. Urszula Oszwa, Aneta R. Borkowska, W: Neuropsychologia kliniczna dziecka, red. Aneta R. Borkowska, Łucja Domańska, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006.